Adet Kanı Nereden Akar? Toplumsal Cinsiyet, Çeşitlilik ve Sosyal Adalet Perspektifinden Bir Bakış
İstanbul’un kalabalık sokaklarında yürürken, toplu taşımada bir yere tutunmaya çalışırken ya da bir kafede arkadaşlarımla sohbet ederken, çoğu zaman düşündüğüm şeylerden biri, aslında görünmeyen ama hayatımızın her alanına nüfuz eden toplumsal yapılar oluyor. Bu yapılar, bedenlerimizi, duygularımızı ve kimliklerimizi şekillendiriyor. Adet kanı nereden akar? sorusu da aslında bu yapının, toplumsal cinsiyetin, çeşitliliğin ve sosyal adaletin kesişim noktasına dair çok daha derin bir sorudur.
Adet, kadınlar ve bazı transgender bireyler için biyolojik bir süreç olsa da, toplumsal algılar ve bu süreçle ilgili uygulamalar genellikle çok daha karmaşık bir hale gelir. Adet kanının nereden akacağı meselesi, aslında toplumsal cinsiyet rollerinden, kadınların bedenleri üzerindeki kontrol anlayışlarından ve çeşitliliğe karşı olan tutumlardan büyük ölçüde etkilenir. Peki, bu durumu sokakta gördüklerimizle nasıl bağlayabiliriz?
Adet ve Toplumsal Cinsiyet: Gizli Bir Tabu
İstanbul gibi büyük ve dinamik bir şehirde, sokakta ve toplu taşımada yaşadığımız küçük anlar, aslında toplumsal cinsiyetin gündelik hayatımıza nasıl nüfuz ettiğini gösteriyor. Bir gün, metrobüste önümdeki kadının ellerindeki çantasını hızla saklamaya çalıştığını fark ettim. Ne olduğunu anlamadım ama sonra çantasından biraz silik bir şekilde, ama herkesin fark edebileceği şekilde bir adet pedinin olduğunu gördüm. Kadın, sanki “yokmuş gibi” davranmak zorundaydı, toplumda “görünmez” olmayı tercih ediyordu. Adet, kadınların biyolojik bir gerçeği olsa da, hala birçok kadının bundan utanmasına neden olabiliyor.
Toplumsal cinsiyet normlarına bağlı olarak, kadınların adet kanını açıkça gösterme ya da konuşma hakları, genellikle engellenir. Adet, her ne kadar biyolojik olarak bir gereklilikse de, toplumda bu konuda çok fazla tabu bulunuyor. Sanki kadınlar, bu süreçte “gizlilik” içinde olmak zorundaymış gibi hissettiriliyor. İşyerlerinde, okulda, hatta evde bu tür sohbetlerin yapılması çoğu zaman hoş karşılanmıyor. Birçok kadın, adet dönemiyle ilgili yaşadığı sıkıntıları, işyerindeki erkek meslektaşlarından ya da sınıf arkadaşlarından gizlemek durumunda kalıyor.
Çeşitlilik ve Adet Kanı: Herkes İçin Farklı Bir Deneyim
Adet kanı sadece kadınlar için bir mesele değil. Transgender ve non-binary bireyler için de aynı şekilde vücutlarının biyolojik işleyişini anlamak, adet döngülerini yönetmek oldukça karmaşık ve zorlu olabiliyor. İstanbul’da toplu taşımada, bazen bir transgender arkadaşımın yaşadığı rahatlıkla, bazen de sıkıntılı halleriyle karşılaşıyorum. Adet görmeye başlayan bir trans erkek ya da non-binary birey, bu durumu nasıl konuşacak? Toplumda cinsiyetine göre etiketlenen bir kişinin, biyolojik süreçler nedeniyle nasıl bir dışlanma yaşadığını düşünmek bile ürkütücü olabilir.
Özellikle işyerinde, okulda veya diğer sosyal alanlarda transgender bireylerin adetle ilgili deneyimlerinin de göz önüne alınması gereken önemli bir konu olduğunu düşünüyorum. Bu grup, adet dönemiyle ilgili “doğal” olarak kabul edilen etkileşimlerden çoğu zaman dışlanıyor. Bunu en yakın arkadaşımın yaşadığı bir örnekle anlatmak istiyorum: Bir gün trans erkek olan arkadaşım, adet döneminin başladığını bana söylediğinde, ne yapacağı konusunda oldukça zorlanıyordu. Çünkü etrafındaki herkesin, onun bu süreci nasıl geçireceği konusunda hiçbir fikri yoktu.
Sosyal Adalet Perspektifinden Adet Kanı
Adet, biyolojik bir süreç olmanın ötesinde, sosyal adaletin de önemli bir konusu olmalı. Kadınların, transgender ve non-binary bireylerin, adet süreçlerini rahatça geçirebilmeleri için toplumda eşitlikçi bir yaklaşımın benimsenmesi gerekiyor. Adet kanı, çoğu zaman bir tabu haline getiriliyor; bu da insanların, kendi bedenleriyle barışık olmalarını engelliyor. Aynı zamanda hijyen malzemelerine ulaşım, bu dönemde yaşanabilecek zorluklar, toplumsal olarak bu meseleye nasıl yaklaşıldığı, sosyal adaletin önemli parçalarından biri olmalı.
Benim yaşadığım en belirgin örneklerden biri, çalıştığım sivil toplum kuruluşunda, hijyen ürünlerine ulaşım konusunda yaşadığımız zorluklarla ilgiliydi. Bir proje kapsamında, kadınların hijyen malzemelerine erişim sağlamak amacıyla yerel bir yardım kampanyası düzenlemiştik. Birçok kadın, bu ürünlere ulaşamadığı için kendini dışlanmış hissediyordu. O an fark ettim ki, sadece kadınlar değil, aynı zamanda bu malzemelere ulaşamayan transgender bireyler de bu sürecin mağdurlarıydı. Bu bağlamda sosyal adaletin, sadece kadınlar değil, tüm cinsiyet kimlikleri için eşit bir şekilde sağlanması gerektiği kanısına vardım.
Sonuç: Adet Kanı ve Beden Politikaları
Sonuçta, adet kanı nereden akar sorusu, sadece biyolojik bir mesele değil, toplumsal bir anlam taşır. Her bireyin deneyimi, yaşadığı toplumun yapısına, normlarına ve değerlerine göre şekillenir. Adet, sadece kadınların yaşadığı bir süreç olmanın ötesine geçerek, tüm cinsiyet kimliklerinin görünürlüğünü ve sosyal adaletin sağlanmasını etkilemektedir.
İstanbul’un kalabalık sokaklarında, metrobüste, ofiste ve her yerde bu meseleyle ilgili çok fazla sessizce yaşanan hikaye var. Toplumsal cinsiyetin ve çeşitliliğin bu meseledeki rolünü ciddiye alarak, daha eşitlikçi bir toplum inşa edebiliriz. Adet kanı, her bireyin bedeninin bir parçasıysa, ona nasıl yaklaşılacağı da toplumsal yapıyı yansıtır.